केसोबास

 लेखक परिचय :
केसोबास ऊर्फ केशिराज बास (तेरावे शतक) महानुभाव पंथातील हे ज्येष्ठ ग्रंथकार, संस्कृत पंडित. महानुभाव पंथाचे दुसरे आचार्य. नागदेवाचार्य यांचे पट्टशिष्य. त्यांच्या सूचनेवरून केसोबास यांनी मराठीत ग्रंथरचना केली. पंथाचे तात्विक अधिष्ठान दृढ बनविण्यात त्यांचे योगदान असून, महानुभाव साहित्यात त्यांनी मोलाची भर टाकली आहे. ‘श्री चक्रधरोक्त सूत्रपाठ; ‘मूर्तिप्रकाश’, ‘लापणिक’, ‘दृष्टांतपाठ’, गुढे या त्यांच्या मराठीतील ग्रंथ रचना. तसेच ‘रत्नमालास्तोत्र’, ‘ज्ञानकलानिधीस्तोत्र’, ‘दृष्टांतस्तोत्र’ या संस्कृत रचना त्यांनी केल्या आहेत.
महानुभाव पंथाचे संस्थापक श्री चक्रधरस्वामी यांनी लीळाचरित्रात दृष्टांत कथेच्या रूपात जो उपदेश केला. त्यातील दृष्टांताचे संकलन केसोबास यांनी 1285 च्या सुमारास ‘दृष्टांतपाठ’ या ग्रंथात केले. प्रथम सूत्र त्यानंतर दृष्टांत आणि शेवटी दार्ष्टांतिक असा या गं्रथातील रचनाक्रम आहे. दृष्टांतकथामुळे पंथातील गहन तत्त्वज्ञान सर्वसामान्यांसाठी सोपे झाले आहे.
या उताèयात परमेश्वर स्वरूपाचे वर्णन करण्यासाठी समर्पक दृष्टांत दिला आहे. हा दृष्टांत डोमेग्राम येथे म्हाईंभटास सांगितला.